Als er een WK voor fans zou zijn, zou Vrouwtje Dasha wereldkampioene zijn. Dasha volgt voetbal al heel lang – ze is er dol op. Ze is geboren in Dagestan, 78 jaar geleden. Maar ze woont nu al 52 jaar in Nederland – om een klassieke reden natuurlijk: toen ze 17 was, werd ze verliefd op een ‘Hollandse jongen’ die tijdens de Tweede Wereldoorlog door de Russen als krijgsgevangene naar Dagestan was gestuurd om dwangarbeid te verrichten. Je kon toen natuurlijk in gedachten en in je hart zo verliefd zijn op een vijand van je land als je wilde. Als je maar je tong goed in bedwang kon houden, maakten je gedachten en gevoelens weinig uit. Maar als je ze uitte, dan had je een probleem.

Het kostte haar ‘jongen’ meer dan tien jaar om uiteindelijk met haar het land te kunnen verlaten. Hij had geboft, want zijn lotgenoten stierven als ratten. Dasha was in zekere zin ook dood: voor haar  familie, vrienden en land. Zij overschreed de voorschriften van die tijd en van de leider. Zij was verliefd geworden op een vijand, dus werd ze zelf ook een vijand, een verschoppeling. Maar dat is een ander verhaal, veel te mies om de aandacht op te vestigen, en dat deel van haar leven heeft trouwens niets te maken met voetbal. Wij moeten het internationaal houden. En wat is er internationaler dan een WK voetbal?

Dasha volgt de WK’s sinds 1954, sinds Nederland lid is van de UEFA. Een jaar daarvoor was haar Hollander omgekomen bij de watersnood van 1953. Zijn ouders waren enkele jaren eerder omgekomen tijdens het bombardement van Den Haag, dus het jonge stel had maar een klein jaartje samen kunnen zijn in Nederland. De dood van haar man maakte haar wees in de volle betekenis van het woord. Maar je wordt niet ongelukkig omdat je alleen bent, maar omdat je alleen bent in je ongeluk. Dasha was niet alleen in haar verdriet. Het hele land rouwde, en bovendien waren er zo veel mensen ongelukkig dat Dasha geen tijd had om over haar eigen lot na te denken. Ze hielp anderen om de ramp over te leven. Zij vond het prettig om bij die grote familie te horen, waar de dood geen privilege was, waar iedereen tegelijk de nationale tragedie beleefde en waar zij van nut kon zijn.

Tranen, gebreken, reddingen, wederopbouw en…voetbal. Men bleef naar voetbal kijken – of beter gezegd, luisteren. Ondanks alle gebreken. Oranje was nooit zo geliefd, veelbezongen en in alle toonaarden geprezen als tijdens de nationale, Europese en wereldkampioenschappen.

Ook Dasha bleef naar de wedstrijden gaan. Het maakte voor haar niet wie tegen wie speelde, welke clubs tegenover elkaar stonden, als er maar Nederlandse spelers en Nederlandse fans bij waren. De wedstrijden gaven haar een gevoel van samenzijn, van samen beleven, samen gillen van vreugde, samen een biertje drinken en samen huilen van teleurstelling. Wat na de wedstrijden gebeurde was niet belangrijk. Dat zij weer terugging naar haar eenzame leventje, dat ze ’s nachts geen oog dichtdeed, dat ze uren, dagen, weken, maanden, jaren op haar terrasje zat en in de verte keek, dat haar iedere maand netjes betaalde huistelefoon maandenlang niet rinkelde.

Maar ik laat weer afleiden door onbelangrijke dingen. Het belangrijkste was dat het land samen was. Dat deed Dasha denken aan haar kindertijd in Dagestan, waar mensen altijd samen waren, waar geen vreemden bestonden, waar iedereen alles wist van de behoeftes van de ander, waar altijd samen werd gefeest of gerouwd, waar je er altijd bij hoorde, er nooit buiten stond.

Vrouwtje Dasha woont nu in een zorginstelling. Af en toe gaan we met haar wandelen. Terwijl ik haar rolstoel duw, vertelt Dasha me over de voetbalwedstrijden. Ik wist niet dat ik zo dom was wat voetbal betreft. Dasha heeft me wijs gemaakt. Zij heeft me ogen en oren geopend.

Sinds ik Dasha ken, kijk ik altijd voetbal als de Nederlanders spelen. En ik kijk niet alleen, ik geniet ook van dingen waar ik vroeger niet over nadacht. Dasha liet me dat alles zien en voelen: via voetbal open je onzichtbare deuren naar het Nederlandse hart. Hoe vergiste prinses Maxima zich, toen ze Nederland een paar jaar geleden identiteitloos noemde. Ze moet voetbal kijken. Voetbal, dat is de identiteit van Nederland. Om de nationale trots en het patriottisme van Nederlanders te zien, hoef je maar één keer naar een wedstrijd van het Nederlands elftal te kijken. Alleen tijdens voetbal verdwijnen grenzen tussen rijk en arm, oud en jong, goed en kwaad, gul en gierig, brutaal en bescheiden, koel en warm, bekend en onbekend, asociaal en vriendelijk. Eindelijk hoor je niet die Amerikaanse muziek die je altijd al hoort, maar ons dierbare Nederlands. De kleur oranje verenigt. Je bent niet alleen, je bent samen – voor een paar uurtjes maar, maar toch samen.

Dus: leve Oranje, leve het WK, leve Dasha

Lena’s World is een tweeweeklijkse column die Lena Sangin voor ex Ponto Magazine en Wereldjournalisten schrijft.