ex Ponto Magazine nr.9

Ik heb het over kennismigranten. Jaren hebben werkgevers om een versoepeling van de regels gevraagd om makkelijker hoogopgeleid toptalent uit het buitenland in te huren. Toen dat een paar jaar geleden mogelijk werd, was het een verademing. Detacheringbureaus vonden snel de weg naar nieuwe bronnen van hooggekwalificeerde mensen.
Topmensen uit minder voor de hand liggende landen, zoals Iran en de Filippijnen, konden komen werken bij bedrijven in ondermeer de olie, (petro)chemie en ICT. Werkvergunningen waren snel geregeld en het salaris was hoger dan normaal.
Aan hen was echter niet verteld dat dit salaris alleen voor het eerste jaar gold. De meesten werden verrast toen hun contract werd verlengd met een veel lager salaris. Ze konden daarover niet makkelijk onderhandelen, omdat zij hun baan en huis in het eigen land hadden opgegeven en flink investeerden in hun nieuwe leven hier. Ze móésten akkoord gaan. Sommigen vertrokken toen al.
En daar kwam de crisis. Veel kennismigranten kregen van de ene op de andere dag te horen dat ze binnen twee maanden het land moeten verlaten of een andere baan moeten zoeken. Voor die periode is er geen salaris maar een huurcompensatie. Niemand had hun erop gewezen dat deze mogelijkheid in de kleine letters van (sommige) contracten stond. Sommigen worden zelfs, ondanks een contract voor onbepaalde tijd, meteen op straat gezet. Het zou kunnen dat deze mogelijkheid ergens in het contract staat vermeld. Dat neemt niet weg dat een goede werkgever dit met hen had móéten doorspreken. Er zijn mij gevallen bekend waarin de werkgever direct een overeenkomst wil laten tekenen waarin ze hiermee akkoord gaan. Ik vind deze manier van omgaan met werknemers ronduit schandalig.
Doen we nu niet hetzelfde als wat we veertig jaar geleden met de gastarbeiders deden? Mensen hier naartoe halen als we hen nodig hebben en hen als last beschouwen als ze overbodig zijn. Alleen gebeurt het nu slimmer. Natuurlijk heeft de kennismigrant zelf ook de verantwoordelijkheid om zich zo goed mogelijk te laten informeren. Werkgever en werknemer hebben beiden een aandeel in de werkrelatie. Maar dat is niet gelijkwaardig, omdat de werkgever alle arbeidsrechtelijke informatie heeft en de kennismigrant (nog) niet. Van die leemte mag een bedrijf nooit misbruik maken. Daar komt nog bij dat deze mensen dachten dat het in Nederland beter geregeld is dan in eigen land. Tijdens een crisis komt het meer dan ooit aan op goed werkgeverschap.
Wat je nu ziet gebeuren is dat goede leiders naar boven komen drijven en de niet-capabele managers, die door connecties, geluk en slimme politieke spelletjes op de hoogste posities terechtkwamen, een voor een ten onder gaan. Soms trekken ze hele bedrijven met zich mee naar beneden. Dit gedrag zal onze reputatie zwaar beschadigen. Vergeet niet dat er nog vacatures in de ICT-sector zijn en kennismigranten nodig blijven, ook straks voor de rest van onze economie.
Ik heb er vooral moeite mee dat grote bedrijven die jaren winst hebben gemaakt nu, na een paar maanden verlies, praten over de continuïteit van het bedrijf en mensen zonder meer ontslaan. Daarbij sneuvelen als eerste de kennismigranten. Ontslaan van mensen is soms nodig maar moet wél netjes gebeuren.
Natuurlijk voel ik ook de pijn van Nederlanders die werkloos worden of geen verlenging van contracten krijgen. Maar ik zeg ook: pas op voor werkgevers die schandalig omgaan met kennismigranten. Want dit is een voorbode voor iedereen.
Navid Otaredian is directeur van AdveXis en verbonden aan managementcentrum De Baak.

Dit artikel is oorspronkelijk verschenen in Het Financieele Dagblad van 21 februari 2009